有人说，苏州的建筑师，除了贝聿铭，还有一个历史更悠久的群体，也许他们在这个时代已经不那么抢眼，但是他们的成就确实无可匹敌，他们曾经代表了苏式建筑的最高峰，他们将苏式建筑工艺带到了全中国乃至全球，他们被誉为中国历史上最后的大工，他们就是香山帮！
Người ta nói rằng, trong giới kiến trúc sư ở Tô Châu, ngoài Bối Duật Minh, người nổi tiếng với thiết kế kim tự tháp thuỷ tinh khổng lồ ở Bảo tàng Louvre (Pháp), thì còn có một nhóm kiến trúc sư với bề dày lịch sử còn lâu đời hơn. Có thể hiện nay họ không còn nổi tiếng như xưa, nhưng thành tựu của họ quả thật không ai sánh bằng. Họ từng là những đại diện xuất sắc nhất cho phong cách kiến trúc Tô Châu, đưa công nghệ xây dựng phong cách Tô Châu đến khắp Trung Quốc và vươn ra thế giới. Họ được tôn vinh là những người thợ vĩ đại cuối cùng trong lịch sử Trung Quốc. Họ chính là hội Hương Sơn – Hương Sơn Bang!
香山帮由一群能工巧匠组成，集木作、石作、瓦作、土作、搭材作、油漆作、彩画作、裱糊作等多种工种为一体，建屋造楼、塑景构园、叠石理水都颇为擅长。
Hương Sơn Bang là nhóm những người thợ lành nghề gồm thợ mộc, thợ đá, thợ gốm, thợ xây, thợ nề, thợ sơn, thợ tô, thợ dán giấy tường. Họ rất giỏi trong việc xây nhà, làm sân vườn, kiến tạo cảnh quan đá và nước phong thuỷ sân vườn…
品旧时风韵
Những công trình cổ kính
苏州园林是历代香山帮匠人造园技艺传承发展的缩影，以拙政园为代表的苏州古建筑和古典园林大多都出于香山帮之手。
明朝的蒯祥是香山帮匠人的杰出代表人物。故宫的华美令人称道，而蒯祥就是建造者之一。他身兼木匠、泥匠、石匠、漆匠、竹匠，承天门（天安门）、三大殿（太和、中和、保和）、明十三陵的裕陵等，都是他的杰出作品。凭借精湛的技艺，蒯祥得到了皇帝的赏识和器重，盛赞他为“蒯鲁班”。他的成就使得香山帮匠人的行业队伍和技艺水平都有了极大的提高，也造就了“江南木工巧匠皆出于香山”的良好口碑。
Những khu vườn ở Tô Châu là hình ảnh thu nhỏ cho sự kế thừa và phát triển kỹ nghệ làm sân vườn của các thế hệ nghệ nhân thuộc Hương Sơn Bang. Hầu hết những kiến trúc cổ và khu vườn cổ điển của Tô Châu đều được xây dựng bởi bàn tay tài hoa của những người thợ thuộc Hương Sơn Bang, mà tiêu biểu là khu vườn cổ điển Chuyết Chính Viên.
Khoái Tường là một kiến trúc sư nổi tiếng sống vào thời nhà Minh và cũng là đại diện xuất sắc nhất cho những nghệ nhân Hương Sơn Bang. Ông là một trong những người thiết kế xây dựng nên Cố Cung lộng lẫy hoành tráng. Ông giỏi tất cả các nghề thợ mộc, thợ nề, thợ đá, thợ sơn mài, thợ tre. Những công trình như Thành Thiên Môn ( tức Thiên An Môn), Tam đại điện ( gồm điện Thái Hoà, điện Trung Hoà, điện Bảo Hoà) và Dụ Lăng thuộc quần thể lăng mộ Minh Thập Tam lăng… đều là những tác phẩm kiệt xuất của ông. Nhờ tay nghề cao siêu của mình, Khoái Tường đã được hoàng đế nhà Minh xem trọng, khen ngợi và tôn vinh ông là “ Khoái Lỗ Ban”. Những thành tựu của ông đã giúp đội ngũ những người thợ thủ công tài ba của Hương Sơn Bang phát triển lớn mạnh về lực lượng cũng như trình độ tay nghề, đồng thời gây dựng danh tiếng về “Những người thợ mộc Giang Nam đến từ Hương Sơn”.
清末民初的姚承祖，是一位堪与蒯祥比肩的泰斗级宗师，被誉为“江南耆匠”、“一代宗师”。光福香雪海的梅花亭、灵岩山寺的大雄宝殿，以及木渎镇的严家花园都是由他经手建造，各具特色。
东山雕花楼，可谓香山帮的传世佳作，由香山帮著名匠人陈桂芳设计，二百多名工匠齐动手，耗时三年才得以完成，被民间誉为“江南第一楼”，“楼无处不雕、雕无处不精”，精妙绝伦。
Diêu Thừa Tổ là một bậc thầy kiến trúc vào cuối thời Thanh, đầu Dân quốc, với tài năng không kém Khoái Tường, được tôn vinh là “Bậc thầy Giang Nam”, “Nhất đại tông sư”. Mai Hoa Đình ở danh thắng Hương Tuyết Hải thuộc trấn Quang Phúc, Đại Hùng bảo điện ở Linh Nham Sơn Tự hay Nghiêm Gia hoa viên ở Mộc Độc cổ trấn đều do Diêu Thừa Tổ xây dựng với vẻ đẹp đặc sắc, riêng có.
Toà lầu chạm khắc Đông Sơn là một kiệt tác để đời của Hương Sơn Bang, do người thợ nổi tiếng Trần Quế Phương thiết kế, hơn 200 thợ thủ công tập trung xây dựng và mất tới 3 năm mới hoàn thành. Công trình được ca ngợi là Giang Nam đệ nhất lầu, được chạm khắc khắp nơi một cách tinh xảo, tinh tế tuyệt vời.
赏今时风味
Những công trình mang phong cách hiện đại
新中国成立后，香山帮传统建筑营造技艺先后入选“第一批国家级非物质文化遗产名录”和“世界非物质文化遗产”。“中国园林是世界造园之母，苏州园林是中国园林的杰出代表”，这是联合国教科文组织曾对苏州园林做出的评价，以拙政园为首的九处园林被列为世界文化遗产。
Sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, kỹ thuật kiến trúc truyền thống của Hương Sơn Bang đã được đưa vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đợt 1 của Trung Quốc và Di sản văn hóa phi vật thể thế giới. “Kiến trúc sân vườn Trung Quốc đứng đầu thế giới, mà sân vườn Tô Châu là đại diện xuất sắc của kiến trúc sân vườn Trung Quốc” – Đây là đánh giá của tổ chức UNESCO về sân vườn Tô Châu. Khu vườn Chuyết Chính Viên ở Tô Châu đứng đầu trong 9 khu vườn trong danh sách di sản văn hoá thế giới.
1980年，香山帮匠人首开在国外造园的先河。首个作品是位于美国纽约大都会艺术博物馆的明轩，一亮相便轰动了整个美国，被赞誉为中美文化交流史上的永恒展品。此后，从美洲到非洲、欧洲，40多座“新苏州园林”陆续出口海外，具有代表性的如加拿大温哥华的逸园、新加坡的唐城、蕴秀园，美国的兰苏园、流芳园等。
很多古建筑在时光的磋磨下光辉不再，因此，香山帮匠人如今的职责除了继续延续苏州建筑的风采以外，还加入了古建筑修葺工作，例如故宫景福宫、南京夫子庙、布达拉宫、罗布林卡等优秀古建筑的修葺里，都有香山帮匠人的参与。
Năm 1980, những người thợ thủ công Hương Sơn Bang với kỹ thuật làm vườn tinh tế bắt đầu bước chân ra thế giới. Tác phẩm đầu tiên là khu vườn thời nhà Minh (Ming Hall) đặt trong Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan ở New York, Mỹ. Khu vườn khi ra mắt đã gây tiếng vang lớn tại Mỹ và được ca ngợi là hiện vật vĩnh cửu trong lịch sử giao lưu văn hóa Trung Quốc - Mỹ.
Kể từ đó, hơn 40 "Vườn Tô Châu mới" đã liên tiếp được ra mắt từ Châu Mỹ cho Châu Phi và Châu Âu, tiêu biểu như Yi Garden ở Vancouver, Canada, Tang City và Yunxiu Garden ở Singapore, Lan Su Garden và LiuFang Garden ở Mỹ v.v.
Do tác động của thời gian, nhiều công trình kiến trúc cổ đã mất đi vẻ rực rỡ ban đầu. Vì vậy, hiện nay, những người thợ thủ công Hương Sơn Bang không chỉ có nhiệm vụ tiếp tục kế thừa phong cách kiến trúc Tô Châu mà họ còn tham gia sửa chữa những công trình kiến trúc cổ nổi tiếng như Cung Cảnh Phúc ở Tử Cấm Thành, miếu Khổng Tử Nam Kinh, cung điện Potala và Norbulingka.
