广宁省东潮市陶瓷工艺村至今已有近200年历史。古老的陶瓷村独具特色,虽然经过岁月洗礼,但依旧红火、刚毅地存在着,养育着这片土地上一代又一代的人。
Làng nghề sản xuất gốm sứ tại thị xã Đông Triều (Quảng Ninh) đến nay đã có lịch sử gần 200 năm. Mang những giá trị riêng, dù trải qua thăng trầm của thời gian, làng gốm cổ vẫn đỏ lửa, bền bỉ tồn tại, nuôi dưỡng đam mê cho biết bao thế hệ của vùng đất này.
六七十年代是东潮陶瓷最鼎盛的时期。当时一个小村庄就有十几个窑在运营,每年生产成百上千件东潮陶瓷。
随着时间的推移,东潮还在运营的陶瓷工艺村逐渐缩小。全市现有11家企业和合作社、25户家庭从事陶瓷生产,30多户家庭从事陶瓷工艺品经营,主要集中在安寿、春山、平阳、永鸿、德政等各乡(坊)。
Thời kỳ hưng thịnh nhất gốm sứ Đông Triều là vào những năm 60, 70. Thời ấy, một xóm nhỏ cũng có chục lò hoạt động, mỗi năm hàng trăm nghìn sản phẩm gốm sứ Đông Triều được sản xuất và tiêu thụ.
Theo thời gian, những làng nghề gốm sứ còn hoạt động ở Đông Triều dần thu hẹp lại. Hiện nay, toàn thị xã có 11 doanh nghiệp và hợp tác xã, 25 hộ gia đình đang sản xuất gốm sứ, cùng với đó là hơn 30 hộ kinh doanh gốm sứ mỹ nghệ, tập trung chủ yếu tại các xã, phường: Yên Thọ, Xuân Sơn, Bình Dương, Vĩnh Hồng, Đức Chính.
在旧街区,依然能够看到一些红火的传统陶瓷村,感受当地数代手艺人对陶瓷的痴迷。如果遇到一些技艺精湛的手艺人和陶匠,还可以听他们介绍东潮陶瓷为什么具有高温陶瓷的特点。
德政坊东城陶瓷村的手艺人黎重美说:“东潮陶瓷的特色就在于它们可以在高达1300摄氏度的窑里煅烧。也正因如此,东潮陶瓷属于高温陶瓷。因煅烧温度高,所以成品的硬度高、韧性好,釉质清澈、润滑,抗腐蚀性强。”
Len lỏi vào các khu phố cổ vẫn có thể thấy những làng gốm truyền thống đang đỏ lửa, cùng sự mê say của biết bao thế hệ làm nghề ở đây. Du khách có thể sẽ được gặp gỡ và nghe những nghệ nhân, thợ gốm lành nghề chia sẻ nét đặc trưng vì sao gốm sứ Đông Triều lại là dòng gốm “nặng lửa”.
Nghệ nhân Lê Trọng Mỹ, ở làng gốm sứ Đông Thành, phường Đức Chính, chia sẻ: Điều tạo nên nét đặc biệt của gốm sứ Đông Triều chính là các sản phẩm được nung ở hệ lò bầu và nhiệt độ tới 1.300 độ C. Cũng từ đó, gốm sứ Đông Triều được coi là loại nặng lửa. Do đốt ở ở nhiệt độ rất cao nên các sản phẩm làm ra có độ cứng, độ bền lâu, nước men trong và mịn tránh được sự rò rỉ cao.
一位从业多年的陶匠苏永胜说:“为了制作一件完整的陶器,陶匠必须完成取土、练泥、修模、画坯、荡釉等工序,最后是炉烧。所有工序都是手工完成,这样能够使产品韧性好,釉色美丽、清澈、鲜亮。游客可以轻轻敲击陶器,如果能听到钟鸣般的声音,就是好的陶器。”
在陶瓷村游览,千万不要错过观赏匠人雕琢柔和的曲线或是绘制陶器花纹的巧妙手艺。虽是同样的坯子,但在匠人的手艺下,每件产品都显现出各自不同的山水、景色、人物轮廓,摇身变成一件件陶制艺术品。游客还可以体验陶匠的角色,亲手练泥、修陶,制作自己喜欢的作品。
Anh Tô Vĩnh Thắng, thợ làm gốm lâu năm, cho biết: Để làm ra một sản phẩm gốm hoàn chỉnh, người thợ gốm phải trải qua các khâu chọn, xử lý và pha chế đất, tạo dáng, tạo hoa văn, phủ men và cuối cùng là nung gốm. Tất cả đều hoàn toàn được làm thủ công đã giúp cho sản phẩm có độ bền tốt, màu men đẹp, trong, sáng. Để nhận biết sản phẩm chuẩn, du khách có thể gõ nhẹ tay vào bình gốm và lắng nghe thấy âm thanh lanh canh tựa chuông ngân.
Tham quan thị xã Đông Triều, du khách đừng bỏ lỡ thời gian đi thăm các làng gốm, để được chứng kiến bàn tay người thợ khéo léo điêu luyện tạo nên những đường cong mềm mại hay vẽ hình lên sản phẩm gốm. Cùng một khuôn mẫu nhưng với mỗi sản phẩm người thợ tài hoa lại thể hiện những nét vẽ núi non, cảnh vật, con người… khác nhau để cho ra những tác phẩm nghệ thuật từ hòn đất. Du khách còn được thử nghiệm làm người thợ gốm nặn đất, chuốt gốm, tự tạo ra một sản phẩm bản thân yêu thích.
游客还可以欣赏各个陈列点展示的东潮陶器产品,购买各个乡生产的陶瓷,比如安寿乡的龙海瓷和泰山瓷、冒溪坊的越陶和光荣陶、金山坊的东潮瓷以及平阳乡的成同瓷。这些地方每年吸引成千上万前来参观、购买的游客。
在各个休息点和陶瓷店,游客还能欣赏到高温陶瓷,特别是绿釉花盆、瓷墩、大号瓮。比如有的绿釉花盆半径长达100厘米,这是东潮陶瓷的特色产品,其他陶瓷村做不出来。根据尺寸大小的不同,东潮陶瓷制品的价格也不尽相同,几万到几千万越南盾不等,甚至有的价格高达一亿越南盾。
Du khách còn có thể chiêm ngưỡng các sản phẩm gốm sứ Đông Triều tại các điểm trưng bày, mua sắm gốm sứ địa phương trên địa bàn thị xã, như: Sứ Long Hải, sứ Thái Sơn ở xã Yên Thọ; Gốm Việt, Gốm Quang Vinh ở phường Mạo Khê; Sứ Đông Triều ở phường Kim Sơn và sứ Thành Đồng ở xã Bình Dương. Mỗi năm, các điểm dừng chân này đã thu hút hàng vạn lượt khách đến tham quan, mua sắm.
Tại các điểm dừng chân, các cửa hàng kinh doanh gốm sứ, du khách còn được ngắm nhìn những sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống dòng nặng lửa. Đặc biệt, các loại chậu hoa men xanh, các loại để kê chậu và các loại ang có kích thước lớn, như những chậu hoa men xanh to có đường kính lên tới 100 cm là một đặc trưng riêng có của dòng sản phẩm gốm sứ Đông Triều mà các làng sản xuất gốm sứ khác không thực hiện được. Tùy thuộc vào kích cỡ, loại sản phẩm mà gốm sứ Đông Triều có các mức giá khác nhau, từ vài chục nghìn đồng đến hàng chục triệu đồng, thậm chí có sản phẩm cả trăm triệu đồng.
根据东潮市社会经济处的消息,当地陶瓷年产量近八万件。除越南国内消费市场外,现在东潮陶瓷以出口为主,出口份额占总产量的60%~65%。东潮陶瓷现已出现在韩国、阿联酋、中国台湾、加拿大等世界多个国家或地区,质量和样式都受到国外买家的高度评价。
为了帮助东潮陶瓷工艺村实现稳定发展,东潮市创立了“东潮陶瓷”品牌,并获得了知识产权局颁发的知识产权保护证书。当地还制定了具体的规划,比如原材料区域规划、陶瓷传统工艺村与旅游参观结合发展规划,推动物质和交通基础设施的建设和完善,为陶瓷生产经营服务。东潮市还鼓励各家庭作坊通过注册责任公司、股份公司的形式开展经营,修建游客休息点,鼓励游客参与生产过程。
Theo thông tin từ phòng Kinh tế thị xã Đông Triều, hàng năm, lượng sản phẩm gốm sứ sản xuất trên địa bàn đạt xấp xỉ 80.000 sản phẩm. Ngoài thị trường tiêu thụ trong nước, hiện nay gốm Đông Triều chủ yếu được xuất khẩu ra nước ngoài và thị trường xuất khẩu chiếm từ 60-65% trong tổng sản phẩm gốm sản xuất ra. Sản phẩm gốm sứ Đông Triều hiện đã có mặt ở nhiều quốc gia và khu vực trên thế giới như: Hàn Quốc, Các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất, Đài Loan, Canada… và được khách hàng nước ngoài đánh giá cao về cả chất lượng lẫn mẫu mã.
Để hỗ trợ các làng nghề gốm Đông Triều ổn định phát triển, thời gian qua thị xã đã xây dựng thương hiệu "Gốm sứ Đông Triều" và đã được Cục Sở hữu Trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ. Địa phương còn xây dựng quy hoạch các vùng cụ thể như: Quy hoạch vùng nguyên liệu, quy hoạch phát triển làng nghề truyền thống sản xuất gốm sứ gắn với phát triển thăm quan du lịch, đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện cơ sở vật chất, kết cấu hạ tầng phục vụ cho sản xuất kinh doanh. Thị xã còn khuyến khích các hộ sản xuất đăng kí hoạt động kinh doanh dưới các hình thức công ty TNHH, công ty cổ phần, xây dựng những điểm dừng chân cho khách, khuyến khích khách du lịch tham gia vào các bước sản xuất sản phẩm.
图/文:秋忠、刘玲、雄山
Bài và ảnh: Thu Chung – Lưu Linh – Hùng Sơn