广西三江：感受别样侗族非遗风情
Đến Tam Giang Quảng Tây cảm nhận vẻ đẹp riêng có của di sản văn hoá phi vật thể dân tộc Động
你若是想要“沉浸式”体验侗族非遗风情，那就去一趟广西三江侗族自治县程阳八寨吧！
“程阳八寨”是指马鞍、平寨、岩寨、平坦、懂寨、大寨、平铺、吉昌八个侗族自然村寨的简称，从400年前开始逐渐形成现在的村落群，是三江侗乡的一个缩影。
Nếu bạn muốn trải nghiệm chìm đắm trong vẻ đẹp vùng đất và con người của di sản văn hoá phi vật thể dân tộc Động, hãy đến với Trình Dương Bát Trại, huyện tự trị của người dân tộc Động ở Tam Giang, Quảng Tây.
Trình Dương Bát Trại là tên gọi tắt 8 thôn trại tự nhiên của tộc người Động, gồm có: Mã An, Bình Trại, Nham Trại, Bình Thản, Đổng Trại, Đại Trại, Bình Phố và Cát Xương, khu thôn trại hiện nay được hình thành từ 400 năm trước, là hình ảnh thu nhỏ của làng quê người dân tộc Động ở Tam Giang.
原生态自然古村落
Thôn làng cổ với môi trường sinh thái nguyên sơ
侗族筑寨一般在河溪两旁，跨水而居，因此，凡侗族村寨，有河必有桥，桥上有廊和亭，既可行人，又可避风雨，故称风雨桥。程阳八寨里的程阳风雨桥又称永济桥，是世界保存最完好 、规模最大的风雨桥。整座桥梁只以木质架构咬合搭建，不用一钉一铆，桥上楼亭富丽堂皇，精美的外形和实用的功能性，见证百年风雨仍屹立不倒。
Người Động thường xây dựng thôn bản ở hai bên bờ sông, suối, sống cách nhau một dòng sông, vì thế, hễ là thôn bản của người Động có sông ắt có cầu, trên cầu có hành lang và đình, vừa có thể qua sông lại có thể tránh mưa gió, cũng vì thế mà được gọi là Cầu Phong Vũ. Cầu Phong Vũ Trình Dương ở Trình Dương Bát Trại còn được gọi là Cầu Vĩnh Tế, là Cầu Phong Vũ có quy mô lớn nhất, được bảo tồn tốt nhất trên thế giới. Toàn bộ cây cầu được khớp nối bằng các kết cấu gỗ, không phải dùng tới đinh, ốc. Đình lầu trên cầu uy nghi diễm lệ, vẻ ngoài tinh tế, công năng thiết thực, đã chứng kiến hàng trăm năm gió mưa mà không hề bị lay đổ.
走过风雨桥，迎着嘹亮的侗族山歌，便走进了侗寨村落，村内依然保留着侗族传统木楼，依山而建，族人依然按侗族的传统习俗生活，完好地保留了侗族村落的民族风情、服装饰品、歌舞文化、生活习俗等古老传统。
Bước qua Cầu Phong Vũ, nghe thấy làn điệu dân ca dân tộc Động vang lên, là đã bước vào thôn trại của người dân tộc Động. Trong thôn vẫn còn bảo tồn những ngôi nhà gỗ truyền thống của người dân tộc Động được xây tựa vào núi, người dân vẫn giữ phong tục tập quán sinh hoạt truyền thống, bảo tồn nguyên vẹn những truyền thống cổ xưa như phong tục tập quán, phục trang dân tộc, văn hoá ca múa và nếp sống của thôn, trại dân tộc Động.
探馆：寻侗族非遗技艺
Khám phá các bảo tàng dân tộc Động
寨中新建的侗族木构博物馆、三江侗画博物馆、侗族银饰博物馆等一批非遗展示场所，展示和延续了侗族的传统工艺。
Một loạt những công trình nhà trưng bày di sản phi vật thể mới được xây dựng như Bảo tàng kiến trúc gỗ dân tộc Động, Bảo tàng tranh dân tộc Động Tam Giang, Bảo tàng trang sức bạc dân tộc Động… đã góp phần giới thiệu và kéo dài sức sống của kỹ nghệ thủ công truyền thống của người dân tộc Đồng.
侗族木构博物馆
Bảo tàng kiến trúc gỗ dân tộc Động
在木构博物馆里，你会发现侗族人建造楼、桥和民居都不用图纸。他们能将整个结构烂熟于心，以简单的竹签为标尺，独特的“墨师文”作设计标注，用普通的木匠工具和木料就能制造出样式各异、造型美观的建筑。2006年，侗族木构建筑营造技艺列入第一批中国国家级非物质文化遗产名录。
Đến thăm Bảo tàng kiến trúc gỗ, bạn sẽ thấy người dân tộc Động không sử dụng bản vẽ trong xây dựng lầu các, cầu và nhà ở. Họ có thể thuộc lòng toàn bộ thiết kế công trình, chỉ dùng thanh tre đơn giản làm thước đo, lấy ký hiệu “Mạc Sư Văn” độc đáo để làm dấu hiệu cho thiết kế, dùng những công cụ nghề mộc và vật liệu gỗ phổ biến cũng có thể tạo nên được những kiến trúc phong phú, đa dạng với tạo hình đẹp mắt. Năm 2006, kỹ thuật xây dựng kiến trúc gỗ của người dân tộc Động được đưa vào danh sách di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia đợt đầu tiên của Trung Quốc.
三江侗画博物馆
Bảo tàng tranh dân tộc Động ở Tam Giang
侗画博物馆设有2个展厅陈列，收藏了500余件侗族农民画作品。侗族农民画主要以侗族楼桥风光及多姿多彩的民风民俗等元素为题材，以表现手法夸张、生活气息浓郁、色彩艳丽、构图朴实优美、装饰性强等特点而蜚声海内外，已于2013年列入广西自治区级非物质文化遗产代表性项目名录。
Bảo tàng tranh nông dân dân tộc Động được thiết kế thành 2 khu trưng bày, lưu giữ hơn 500 tác phẩm tranh về người nông dân dân tộc Động. Tranh về người nông dân dân tộc Động chủ yếu lấy các yếu tố như phong cảnh kiến trúc cầu, nhà và phong tục tập quán phong phú, đầy màu sắc của người dân tộc Động làm đề tài, nổi tiếng trong nước và quốc tế nhờ những đặc điểm như thủ pháp thể hiện phóng đại, mang đậm hơi thở cuộc sống, màu sắc tươi sáng, bản vẽ thiết kế đơn giản mà đẹp mắt, có tính trang trí cao.v.v…, được đưa vào danh sách các di sản văn hoá phi vật thể tiêu biểu cấp Khu tự trị Quảng Tây vào năm 2013.
侗族银饰博物馆
Bảo tàng trang sức bạc dân tộc Động
侗族银饰记载着侗族祖先漫长的迁徙和征战的历程，距今已有上千年的历史。侗族手工银饰制作流程复杂，要经过三十多道工序才能完成。纯手工锻制的银饰，线条自然而富有灵韵，纹路均匀而灵活，具有一定的收藏和观赏价值。2018年，三江侗族银饰锻造技艺被列入广西自治区级非物质文化遗产代表性项目名录。
Trên những đồ trang sức bằng bạc của người dân tộc Động có lưu lại quá trình di cư và chinh chiến lâu dài của tổ tiên người dân tộc Động, có lịch sử cách đây hàng nghìn năm. Quy trình chế tác trang sức bằng bạc của người dân tộc Động vô cùng phức tạp, phải qua hơn 30 khâu chế tác mới hoàn thành. Những đồ trang sức bằng bạc được rèn hoàn toàn bằng tay, các đường nét rất tự nhiên và có hồn, hoa văn đều mà linh hoạt, có giá trị sưu tập và trưng bày nhất định. Năm 2018, kỹ thuật rèn trang sức bằng bạc của người dân tộc Động ở Tam Giang được đưa vào danh sách các di sản văn hoá phi vật thể tiêu biểu cấp Khu tự trị Quảng Tây.
品特色非遗美食
Thưởng thức ẩm thực văn hoá phi vật thể đặc sắc
三江水源充沛，地貌多变，养育了富饶的物产，侗族向来勤劳，既耕种庄稼，也巡山狩猎，形成了富有特色的侗族美食。来到程阳八寨，百家宴可不能错过。侗族百家宴是三江最具特色的饮食习俗，又名“合拢饭”“长桌宴”，在三江已经拥有数百年的历史。2008年被列入广西自治区级非物质文化遗产代表性项目名录。
Tam Giang có tài nguyên nước dồi dào, địa hình đa dạng, sản vật phong phú. Người dân tộc Động chăm chỉ cần cù, vừa biết trồng trọt ruộng nương, vừa giỏi săn bắt, hái lượm, đã tạo nên hương vị giàu bản sắc cho ẩm thực người dân tộc Động. Đến Trình Dương Bát Trại, du khách nhất định không được bỏ qua “Yến tiệc muôn nhà”. “Yến tiệc muôn nhà” của người dân tộc Động là phong tục ẩm thực đặc sắc nhất ở Tam Giang, còn được gọi với tên là “Cơm hợp long”, “Yến tiệc bàn dài”, có hàng trăm năm lịch sử ở vùng Tam Giang. Năm 2008 được đưa vào danh sách di sản văn hoá phi vật thể tiêu biểu cấp Khu tự trị Quảng Tây.
百家宴举行的时候，整个村寨的人齐聚鼓楼，拿出长桌和椅子按“一”字形排列，桌上摆满了侗族美食。活动期间，只要来了村子的都是客人，可随意入座放手吃喝，从桌头吃到桌尾，“吃百家饭、联百家心、驱百种邪、成百样事”，爽快又过瘾。当碰到村民举杯相迎，便要喝下美酒，若客人受欢迎，还有可能被热情的村民“围攻”，场面甚是热闹非凡。
Khi tổ chức “Yến tiệc muôn nhà”, tất cả mọi người dân trong thôn trại đều tề tựu đông đủ dưới lầu Trống, bố trí bàn, ghế xếp thành một dãy dài hình chữ “Nhất”, trên bàn bày biện đủ các món ẩm thực của người dân tộc Động. Trong thời gian này, ai vào trong thôn cũng đều coi là khách, đều có thể tự nhiên ngồi vào ăn uống thoải mái, ăn từ đầu dãy đến cuối dãy, “ăn cơm mọi nhà, kết nối mọi người, trừ trăm loại tà, muôn sự thành công”, vô cùng thoải mái và thích thú. Khi người dân trong thôn nâng ly tới chào, liền uống một hơi cạn chén, nếu vị khách đó rất được quý mến sẽ có thể bị người dân trong thôn vây quanh, vô cùng náo nhiệt.
侗家人嗜酸，自古便有“侗不离酸”的说法。在侗家，不论是日常三餐，还是节日庆典、红白喜事等都离不开酸，酸食制作技艺也因此产生。侗家的酸肉、酸鱼别有风味。长时间密封存放的酸，可放置几年甚至几十年，开坛后可以直接食用，堪称美味。
Người dân tộc Động thích ăn chua, từ xưa đã từng có câu “Người Động không thể thiếu vị chua”. Trong gia đình người dân tộc Động, cho dù là trong ba bữa cơm thường nhật hay dịp lễ, Tết, hiếu, hỷ đều không thể thiếu vị chua, kỹ năng làm các món chua cũng từ đó mà ra đời. Các món thịt chua, cá chua của những gia đình người dân tộc Động đều mang những hương vị riêng có. Thức ăn ủ chua được đậy kín trong thời gian dài có thể để lâu tới vài năm, thậm chí vài chục năm, sau khi mở hũ là có thể ăn trực tiếp, vô cùng ngon miệng.
