8月8日，暮色苍茫，元江奔腾，14头亚洲象缓缓从老213国道元江桥上走过，消失在元江南岸的丛林中……跨过元江意味着一度北移近500公里的象群跨越了南归的最大障碍。为了让这群亚洲象平安回归适宜栖息地，无数人夜以继日、默默无闻地付出，为象群保驾护航，“象”往之路成为最美的风景。
Ngày 8/8, giữa bao la đất trời và dòng Nguyên Giang chảy xiết, 14 chú voi châu Á chầm chậm bước qua cầu Nguyên Giang từ quốc lộ 213 cũ, rồi mất hút trong cánh rừng ở bờ Nam sông Nguyên Giang. Vượt qua dòng Nguyên Giang có nghĩa là đàn voi từng di chuyển gần 500km về phía Bắc đã vượt qua trở ngại lớn nhất khi di cư trở lại phía Nam. Để đàn voi châu Á này trở về đúng nơi sinh sống thích hợp nhất với chúng một cách an toàn, đã có biết bao người ngày đêm thầm lặng hỗ trợ đàn voi, đưa hành trình trở về của chúng trở thành một bức tranh tuyệt đẹp.
元江县初现象踪
Dấu vết đàn voi tại huyện Nguyên Giang
日历翻回到今年4月16日。玉溪市元江县，与普洱市墨江县相邻的一座山头上，突然出现17头巨兽。“大象来了！”这是有记录以来新的大象活动分布区域。
亚洲象是亚洲现存最大和最具代表性的陆生脊椎动物。这群“陆地巨无霸”2020年3月就开始拖家带口，离开“老家”西双版纳国家级自然保护区，逐渐北移。
Nhớ lại ngày 16/4/2021, tại một quả núi giáp huyện Hắc Giang, thành phố Phổ Nhĩ của huyện Nguyên Giang, thành phố Ngọc Khê bỗng xuất hiện 17 con thú lớn. “Voi đến rồi!”. Đây là khu vực hoạt động mới của loài voi lần đầu tiên được ghi lại.
Voi châu Á là động vật có xương sống trên cạn lớn nhất và mang tính đại diện nhất hiện còn sinh sống ở châu Á. Nhóm “động vật khổng lồ” này đã bắt đầu cuộc di cư kể từ tháng 3/2020, rời bỏ “ngôi nhà cũ” tại Khu bảo tồn thiên nhiên cấp quốc gia Tây Song Bản Nạp di chuyển về phương Bắc.
最初人们并不以为意，因为迁移是野象正常的生活习性。在漫长的岁月里，亚洲象曾经遍布黄河流域至云贵高原的广袤土地。种群扩散已成为当前亚洲象分布动态变化的总趋势。通过多年的保护，野生亚洲象种群数量由20世纪七八十年代的150头左右增长至目前的300多头。20世纪90年代中期，亚洲象仅分布于西双版纳和南滚河两个国家级自然保护区。到2020年底，亚洲象长期活动范围已经扩大到云南省3个州市11个县（市、区）、55个乡镇。
Ban đầu, mọi người cũng không để ý, vì di cư là tập tính sinh hoạt bình thường của loài voi hoang dã. Trong những tháng năm dài, voi châu Á đã từng phân bố ở khắp vùng đất rộng lớn từ lưu vực sông Hoàng Hà đến vùng cao nguyên Vân Nam – Quý Châu. Di tản mở rộng quần thể đã trở thành xu hướng chính trong sự biến đổi phân bố của loài voi châu Á hiện nay. Sau nhiều năm bảo tồn, tổng số lượng đàn voi hoang dã châu Á đã tăng từ khoảng 150 con vào những năm 70, 80 của thế kỷ 20 đến hơn 300 con như hiện nay. Vào giữa thập niên 90 của thế kỷ 20, voi châu Á chỉ phân bố tại hai khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Tây Song Bản Nạp và Nam Cổn Hà. Đến cuối năm 2020, phạm vi hoạt động lâu dài của loài voi châu Á đã mở rộng tới 55 xã, thị trấn, 11 huyện, thị, quận ở 3 châu, thành phố của tỉnh Vân Nam.
然而，象群如此大时空地迁移显然并不常见，也突破了中国亚洲象研究有记载以来传统的栖息范围。
不少专家担心，象群持续往北远离适宜栖息地，一旦气温变冷或极端变化，可能危及象群安全。象群的大范围扩张迁移，也会给保护工作、防止人象冲突带来困难。
Tuy nhiên, sự di cư của đàn voi với thời gian và không gian rộng lớn như thế rõ ràng là hiếm thấy, và đã vượt qua phạm vi môi trường sống truyền thống của loài voi châu Á Trung Quốc từng được ghi chép từ trước đến nay.
Không ít chuyên gia lo lắng việc đàn voi tiếp tục di cư về phương Bắc cách xa nơi sinh sống thích hợp, một khi gặp phải thời tiết lạnh hoặc thay đổi một cách cực đoan sẽ có khả năng gây nguy hiểm tới sự an toàn của chúng. Việc đàn voi mở rộng phạm vi di cư cũng gây khó khăn cho công tác bảo vệ và ngăn chặn sự xung đột giữa người và voi.
“大象到我们这里啦！”
“Đàn voi đã đến!”
象群一路向北游走，公众的担心也在增加：大象能适应吗？会不会与人冲突呢？但接下来的一幕幕，让人们的心放下了——
在昆明市晋宁区夕阳彝族乡高粱地村，听说大象快到村里了，49岁的村民唐正芳兴奋得像个孩子：“以前只在电视上见过大象。”他担心大象吃不饱，主动联系了乡政府，捐出自家种植的玉米投喂大象。
Đàn voi đi liền một mạch về phương Bắc khiến mọi người càng thêm lo lắng: voi có thích ứng được không? Có xung đột với con người không? Nhưng những sự việc diễn ra đã làm mọi người có thể yên tâm.
Ông Đường Chính Phương 49 tuổi, một người dân ở thôn Cao Lương Địa, xã Tịch Dương của tộc người Di, quận Phổ Ninh, thành phố Côn Minh, khi được biết voi sắp đến thì vui như một đứa trẻ: “Trước đây chỉ được thấy voi trên truyền hình”. Sợ voi không được ăn uống đầy đủ, ông liền chủ động liên hệ với chính quyền xã, hiến tặng ngô gia đình trồng được để cho voi ăn.
在玉溪，对于被象群吃掉的庄稼，村民表示：“大象贪吃点儿没事儿，它想吃就吃。我们的庄稼被吃掉了明年可以长，大象如果饿坏了就没有了。”
在红河，为了不惊扰象群，人们庆祝传统节日时，不搞庆典，不点火祈福，转而通过粘贴吉“象”标语、绘出心中吉“象”等方式表达对亚洲象的关爱。
沿途企业在亚洲象经过时，关灯停产，保持静默……
亚洲象北移途中的一幕幕感人情景，温暖了全球。
Tại Ngọc Khê, đối với việc voi ăn hết hoa màu, người dân ở thôn cho biết: “Đàn voi tham ăn một chút không sao, chúng muốn ăn thì ăn vậy. Hoa màu của chúng tôi bị ăn mất thì năm sau lại mọc lên, chứ nếu đàn voi bị đói thì năm sau sẽ không còn nữa”
Tại Hồng Hà, để không làm ảnh hưởng đến đàn voi, trong hoạt động chào mừng ngày lễ truyền thống, người dân đã không tổ chức đại lễ, không đốt lửa cầu phúc, mà chuyển sang hình thức dán chữ “Cát Tượng” hàm ý “Cát Tường” để bày tỏ tình yêu thương đối với loài voi châu Á.
Khi đàn voi đi qua, các doanh nghiệp dọc hành trình đều cho dừng sản xuất, đảm bảo môi trường yên tĩnh. Những câu chuyện, sự việc cảm động trong cuộc di cư về phương Bắc của đàn voi châu Á làm ấm lòng thế giới.
象群终于南返了！
Sự trở về của đàn voi
6月17日，象群呈现南返趋势。得知这个消息后，参与大象助迁工作的人都长舒了一口气。
“亚洲象作为一种巨兽，受惊吓后极有可能对人类发动攻击，对象群通常采用的方法是柔性疏堵、投食引导。”云南大学生态与环境学院教授陈明勇介绍，这种操作其实并不像听起来那么简单。由于大象的活动空间多数是野外自然环境，上山、下河的时候很难全方位围堵，象群吃完投喂食物，偏离既定路线也是正常情况。
Ngày 17/6, đàn voi có dấu hiệu quay trở về phương Nam. Sau khi biết được tin này, những người làm công tác hỗ trợ đàn vọi đều thở phào nhẹ nhõm.
“Là một loài thú lớn, nếu bị sợ hãi voi châu Á rất có khả năng tấn công con người. Vì vậy, phương pháp đối xử với đàn voi thường phải mềm mỏng, nhử ăn để dẫn dụ”. Ông Trần Minh Dũng, giáo sư của Học viện Sinh thái và Môi trường thuộc trường Đại học Vân Nam cho biết, và trong thực tế áp dụng thì thực sự không dễ như nói. Do không gian hoạt động của voi đa phần là môi trường tự nhiên hoang dã, vì vậy khi voi lên núi, xuống sông đều rất khó vây lùa đúng ý, sau khi dẫn dụ cho voi ăn mà voi vẫn đi chệch lộ trình đã định cũng là chuyện thường xảy ra.
象群南返，虽然是气候变化、自身选择等多种因素的综合结果，但助迁团队的工作人员和专家们不遗余力地日夜监测、科学引导。
连续70多天象群监测下来，杨翔宇云南省森林消防总队野生亚洲象搜寻监测分队队长杨翔宇和队员们转场3州市8县20多个乡镇，机动近1200公里，无人机飞行2200余公里，标绘200多份地图，指导紧急疏散群众370余次。
大象们不会知道，有太多的人为它们一路守护。截至8月8日，云南省共出动警力和工作人员2.5万多人次、无人机973架次、布控应急车辆1.5万多台次，疏散转移群众15万多人次，投放象食近180吨。
Việc đàn voi trở về phương Nam mặc dù là tổng hợp của nhiều nguyên nhân khác nhau như biến đổi khí hậu hay sự lựa chọn của chính chúng nhưng các nhân viên và chuyên gia trong đội ngũ hỗ trợ đàn voi di cư đều không tiếc sức mình ngày đêm giám sát, điều hướng một cách khoa học.
Trong hơn 70 ngày liên tục giám sát theo dõi đàn voi, Dương Tường Vũ, đội trưởng đội tìm kiếm và giám sát voi châu Á hoang dã thuộc Tổng đội phòng cháy chữa cháy rừng tỉnh Vân Nam và những thành viên trong đội đã di chuyển gần 1.200km trên địa bàn 3 châu, thành phố, 8 huyện và hơn 20 xã, thị trấn, sử dụng flycam bay hơn 2.200km, phác hoạ hơn 200 tấm bản đồ, chỉ đạo hơn 370 đợt di tản người khẩn cấp.
Những chú voi đều không biết có quá nhiều người bảo vệ cho sự an toàn của chúng trên suốt hành trình. Tính đến ngày 8/8, tỉnh Vân Nam tổng cộng đã huy động lực lượng cảnh sát và nhân viên công tác với hơn 25.000 lượt người, hơn 973 lượt flycam, bố trí hơn 15.000 lượt phương tiện cấp cứu, di tản quần chúng hơn 150.000 cuộc, cung cấp thức ăn gần 180 tấn.
6月6日，1头公象离开象群开始单独行动，并反复进入人群密集区域，为了防止人象冲突，不得不紧急启动捕捉转移应急管控方案，将独象短暂麻醉，连夜安全转移至西双版纳。
象群终于一路走到元江附近了。为帮助象群顺利跨越元江干流，工作人员步行走完元江县境内76公里的元江河道，结合象群位置进行分析研究，最终选择让象群从元江老桥过江。在助迁过程中，象群无数次偏移预计线路，但经各方共同努力，历经13天12夜后，象群终于从桥面上顺利跨过元江。
Ngày 6/6, một chú voi đực bắt đầu tách đàn hoạt động một mình, liên tục đi vào khu vực đông người. Để ngăn chặn sự xung đột giữa voi với con người, các lực lượng chức năng đã phải sử dụng đến phương án di chuyển vây bắt khẩn cấp, bằng biện pháp gây mê trong thời gian ngắn đưa chú voi về Tây Song Bản Nạp an toàn ngay trong đêm.
Cuối cùng đàn voi cũng đã đi tới khu vực gần sông Nguyên Giang. Để giúp đàn voi vượt qua một nhánh của sông Nguyên Giang một cách thuận lợi, các nhân viên cứu hộ đã phải đi bộ 76km đường sông Nguyên Giang trong phạm vi huyện Nguyên Giang, kết hợp phân tích, nghiên cứu vị trí của đàn voi, cuối cùng chọn cho đàn voi đi qua cầu cũ Nguyên Giang. Trong quá trình hỗ trợ di cư, đàn voi đã nhiều lần đi chệch với lộ trình đã định, nhưng dưới sự chung tay nỗ lực của các bên, sau 13 ngày 12 đêm, cuối cùng đàn voi đã qua cầu, vượt sông Nguyên Giang một cách thuận lợi.
就这样，北移的15头亚洲象全部安全南返，沿途未造成人象伤亡。
此次云南亚洲象北移，是一次人与大型野生动物的生动交流。我们从中看到多年来的保护成效，也感受到人类对大型野生动物生活繁衍习惯的专业研究有待进一步提高。未来，中国将继续立足生物多样性保护，尊重自然、顺应自然、保护自然，探索人与自然和谐共生之路。我们期待，所有的“象”往之路都是更美的家园。
Như vậy, tất cả 15 chú voi châu Á di cư về phương Bắc đã trở về phương Nam an toàn, suốt hành trình không gây ra thương vong cho cả voi và người. Cuộc di chuyển về phía Bắc của đàn voi châu Á ở Vân Nam lần này là một lần giao lưu sinh động giữa con người với các loài động vật hoang dã lớn. Qua đó thể hiện được những hiệu quả trong công tác bảo tồn nhiều năm nay, cũng cho thấy cần phải cải thiện hơn nữa những nghiên cứu chuyên nghiệp của con người đối với tập tính sinh hoạt phong phú của động vật hoang dã lớn. Trong tương lai, Trung Quốc sẽ tiếp tục xác định trên cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học, tôn trọng tự nhiên, thuận theo tự nhiên, bảo vệ tự nhiên, khám phá ra những cách thức để con người chung sống hài hoà với tự nhiên. Mong rằng, tất cả những con đường “voi” tới sẽ đều là những ngôi nhà đẹp hơn.
